Aan de typologische verscheidenheid in kerkgebouwen kwam met de Reformatie in de laatste decennia van de zestiende eeuw abrupt een einde. Voor de woorddienst van de calvinisten was diversiteit niet langer nodig. Kerken en kloosters kwamen leeg te staan, gesloopt of hergebruikt. Kerkbouw kwam in Overijssel in de twee volgende eeuwen nog slechts sporadisch voor en hierbij werd weinig vernieuwende architectuur tot stand gebracht. Een opmerkelijk voorbeeld is de kerk van Rouveen, die in 1641 in een toen archaïsche Gotische stijl werd herbouwd. Met de reformatie verdween ook de rijke decoraties van beeldhouw- en schilderwerk, die katholieke kerken hadden gekenmerkt. De overgekalkte wandschilderingen in de Hervormde kerk van Borne, ooit gewijd aan de Heilige Stephanus, kwamen pas in 1918 weer aan het licht.

Kerk te Rouveen Hervormde kerk te Borne

In de loop van de zeventiende en achttiende eeuw werden ook in de protestantse kerken rijke interieuronderdelen toegevoegd, zoals preekstoelen en kerkorgels. Het Schnitorgel in de Zwolse Grote Kerk is daarvan een klinkend voorbeeld. Ook grafmonumenten van rijke (adellijke) personen verrijkten de interieurs van de kerken, zoals het achttiende-eeuwse grafmonument van Coenraad Willem van Dedem in de Hervormde kerk van Wijhe.

Grote kerk te Zwolle Grafmonument Hervormde kerk te Wijhe

In Overijssel vond de Reformatie vooral in de westelijke helft (Salland en de Kop van Overijssel) krachtig ingang. Het oosten van de provincie bleef lange tijd bezet door de katholieke Spanjaarden en werd pas in de tweede kwart van de zeventiende eeuw definitief veroverd. De bevolking bleef daar echter oeverwegend katholiek. Desondanks werden ook hier de bestaande kerken door de calvinistische machthebbers overgenomen. De katholieken en niet-calvinistische kerkgenootschappen kerkten voortaan in onopvallende kerkgebouwen. Soms vestigden zij zich in afgelegen, slecht bereikbare gebieden om aan vervolging te ontkomen. Om deze reden is een relatief grote concentratie van doopsgezinde kerken aanwezig in Giethoorn, Blokzijl en Vollenhove.

Doopsgezinde kerk te Blokzijl